W kwietniu 2026 roku temat eksmisji w egzekucji administracyjnej ponownie znalazł się w centrum uwagi za sprawą projektu UD365. Zakłada on wprowadzenie zmian, które mają ograniczyć możliwość przeprowadzania tzw. eksmisji na bruk, czyli usuwania osób z lokalu bez zapewnienia im jakiegokolwiek miejsca pobytu.

Projekt wpisuje się w szerszy kierunek zmian prawa egzekucyjnego, który zmierza do zrównania ochrony osób eksmitowanych w egzekucji administracyjnej z tymi, które funkcjonują już w egzekucji sądowej.

Projekt UD365 – dlaczego wprowadzane są zmiany w eksmisji

Dotychczasowe przepisy dotyczące egzekucji administracyjnej przewidywały znacznie mniejszy zakres ochrony osób podlegających eksmisji niż regulacje obowiązujące w postępowaniu cywilnym.

Oznaczało to, że choć pewne mechanizmy ochronne istniały, nie były one uregulowane w sposób jednolity ani tak rozbudowany jak w przypadku egzekucji sądowej. W szczególności brakowało jasnych zasad dotyczących zapewnienia lokalu socjalnego czy tymczasowego schronienia przed przeprowadzeniem eksmisji.

Taka sytuacja od lat budziła kontrowersje, ponieważ prowadziła do nierównego traktowania osób znajdujących się w podobnej sytuacji życiowej, ale objętych różnymi trybami egzekucji.

Brak ochrony w egzekucji administracyjnej do tej pory

W egzekucji administracyjnej brak było rozwiązań zapewniających jednolity i bezpośredni obowiązek zabezpieczenia osób eksmitowanych, np. poprzez zapewnienie lokalu socjalnego lub tymczasowego.

Ochrona ta była mniej rozbudowana niż w postępowaniu sądowym, a zakres stosowanych środków zależał od konkretnych okoliczności sprawy.

Koniec „eksmisji na bruk” – co ma się zmienić

Najważniejszym założeniem projektu UD365 jest wyeliminowanie sytuacji, w których osoba eksmitowana pozostaje bez jakiegokolwiek miejsca pobytu. Oznacza to wprowadzenie obowiązku zapewnienia minimalnej ochrony w trakcie eksmisji.

Zmiany te mają zbliżyć egzekucję administracyjną do standardów obowiązujących już w postępowaniu cywilnym. Projekt UD365 zakłada m.in.:

• obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego lub schronienia,
• ograniczenia eksmisji w okresie zimowym,
• większą rolę gminy w zabezpieczeniu osób eksmitowanych.

W praktyce oznacza to konieczność spełnienia dodatkowych warunków przed przeprowadzeniem eksmisji. 

Obowiązek zapewnienia lokalu lub schronienia

Projekt przewiduje, że w określonych przypadkach konieczne będzie zapewnienie osobie eksmitowanej lokalu socjalnego, tymczasowego pomieszczenia lub innej formy schronienia. Oznacza to, że eksmisja nie będzie mogła zostać przeprowadzona w sposób prowadzący do bezdomności.

Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy eksmitowane osoby znajdują się w trudnej sytuacji życiowej.

Ochrona w okresie zimowym

Jednym z elementów projektowanych zmian jest ograniczenie możliwości przeprowadzania eksmisji w okresie zimowym. Ma to na celu ochronę zdrowia i życia osób, które mogłyby zostać pozbawione miejsca zamieszkania w najtrudniejszym okresie roku.

W określonych miesiącach przeprowadzenie eksmisji może być wstrzymane lub uzależnione od spełnienia dodatkowych warunków.

Kogo obejmą nowe przepisy dotyczące eksmisji

Projekt UD365 dotyczy osób objętych egzekucją administracyjną. Eksmisja następuje tu na podstawie decyzji administracyjnych, a nie orzeczeń sądowych.

Zmiany obejmą więc między innymi osoby zajmujące lokale bez tytułu prawnego w zasobach publicznych lub osoby objęte decyzjami administracyjnymi dotyczącymi opróżnienia lokalu.

Nowe przepisy mają zapewnić minimalny poziom ochrony niezależnie od trybu, w jakim prowadzona jest egzekucja.

Jak będzie wyglądać eksmisja po zmianach

Wprowadzenie nowych przepisów oznacza zmianę samego przebiegu eksmisji. Organy prowadzące egzekucję będą musiały uwzględniać dodatkowe warunki przed jej przeprowadzeniem.

Zmiany te mają charakter praktyczny i bezpośrednio wpływają na sposób realizacji eksmisji.

Jak wygląda egzekucja z nieruchomości w postępowaniu komorniczym, omawiamy szerzej w tekście „Jak przebiega egzekucja komornicza z nieruchomości – od zajęcia mieszkania do licytacji”. 

Rola gminy i zapewnienie lokalu

Istotną rolę w nowym systemie ma odgrywać gmina, która będzie odpowiedzialna za zapewnienie odpowiedniego lokalu lub schronienia dla osób eksmitowanych. Oznacza to konieczność współpracy między organami egzekucyjnymi a jednostkami samorządu terytorialnego.

Rozwiązanie to ma zapobiegać sytuacjom, w których eksmisja prowadzi do pozostawienia osoby bez dachu nad głową.

Czy nowe przepisy całkowicie wykluczają eksmisję „na bruk”

Projekt UD365 nie oznacza całkowitego wyeliminowania eksmisji, lecz zmianę sposobu jej przeprowadzania. Nadal możliwe będzie usunięcie osoby z lokalu, jednak musi się to odbywać z uwzględnieniem nowych zasad ochrony.

Oznacza to że  „Eksmisja na bruk” w dotychczasowym rozumieniu ma zostać ograniczona, ale nie każda sytuacja zostanie objęta pełną ochroną.

Podsumowanie

Projekt UD365 wprowadza istotne zmiany w zakresie eksmisji prowadzonej w egzekucji administracyjnej. Najważniejszym celem jest ograniczenie sytuacji, w których osoby eksmitowane pozostają bez zapewnienia lokalu lub schronienia.

Zmiany obejmują m.in. obowiązek zapewnienia miejsca pobytu oraz ograniczenia dotyczące przeprowadzania eksmisji w określonych warunkach. Oznacza to większą ochronę osób eksmitowanych oraz zbliżenie przepisów administracyjnych do standardów obowiązujących w postępowaniu sądowym.

W przypadku wątpliwości dotyczących planowanych zmian w przepisach lub ich wpływu na konkretną sytuację warto przeanalizować możliwe skutki prawne. W takich przypadkach warto skontaktować się z nami, aby omówić szczegóły i dostępne rozwiązania.