Umowy zlecenia i umowy o dzieło to jedne z najczęstszych form zatrudnienia w Polsce. Dają elastyczność, ale niestety mają też jedną dużą wadę. W oczach komornika nie są traktowane tak samo jak klasyczna umowa o pracę. To oznacza, że ochrona wynagrodzenia jest znacznie słabsza, a zajęcia bywają dużo bardziej dotkliwe.
W Pogromcach Egzekucji regularnie zgłaszają się do nas osoby, które po otrzymaniu pierwszego pisma komorniczego tracą praktycznie cały dochód ze „śmieciówki”.
Największy problem polega na tym, że dłużnicy często nie wiedzą, że mają narzędzia, aby to ograniczyć. Poniżej wyjaśniamy, co komornik może zająć, jak wyglądają limity potrąceń i w jaki sposób można chronić swoje wynagrodzenie.
Dlaczego umowy zlecenia i o dzieło są gorzej chronione niż etat
W przypadku umowy o pracę przepisy jasno określają kwoty wolne od zajęcia i limity procentowe. Zupełnie inaczej wygląda to w przypadku umów cywilnych.
Komornik nie traktuje ich jako wynagrodzenia podlegającego ochronie pracowniczej. W praktyce oznacza to ryzyko zajęcia nawet całego honorarium, jeśli dłużnik nie podejmie odpowiednich działań.
Na jakiej podstawie komornik zajmuje wynagrodzenie z umów cywilnych
Umowy zlecenia i o dzieło podlegają zajęciu na podstawie przepisów dotyczących wierzytelności. Dla komornika jest to po prostu należność, którą dłużnik ma otrzymać, a nie wynagrodzenie chronione w taki sposób jak pensja.
W efekcie:
- Brak jest ustawowych kwot wolnych od zajęcia,
- pracodawca musi przekazać całość honorarium komornikowi, o ile nie zostanie zastosowana ochrona,
- wiele firm nie wie, że ma obowiązek reagować podobnie jak przy pensji.
Ile komornik może zabrać z umowy zlecenia
Najbardziej niepokojące dla dłużników jest to, że komornik teoretycznie może zająć całość wynagrodzenia z umowy zlecenia. Nie oznacza to jednak, że tak musi być.
To, czy „śmieciówka” zostanie objęta ochroną jak pensja, zależy od spełnienia określonych warunków. Przepisy przewidują wyjątek, który pozwala ograniczyć zajęcie, ale dłużnik musi o niego zawnioskować.
Kiedy wynagrodzenie z umowy zlecenia może być chronione
Umowa zlecenia może zostać potraktowana jak umowa o pracę, jeśli:
- Ma charakter powtarzalny,
- stanowi jedyne źródło utrzymania dłużnika,
- wypłacana jest regularnie,
- dłużnik wykonuje pracę w sposób ciągły i podobny do stosunku pracy.
W takiej sytuacji komornik powinien stosować limity takie jak przy etacie. W praktyce jednak rzadko robi to sam z siebie, co oznacza, że dłużnik musi złożyć odpowiedni wniosek do komornika lub pracodawcy.
Umowa o dzieło a egzekucja komornicza
W przypadku umowy o dzieło sytuacja jest jeszcze trudniejsza. Umowy te są rozliczane zadaniowo i jednorazowo, dlatego ustawowa ochrona wynagrodzenia nie ma do nich zastosowania.
Komornik może zająć całość wynagrodzenia z umowy o dzieło i w większości przypadków tak właśnie robi.
Czy można ograniczyć zajęcie z umowy o dzieło
Choć możliwości są mniejsze niż przy zleceniu, dłużnik nadal może:
- Wykazać, że umowa o dzieło jest jedynym źródłem utrzymania,
- powołać się na przepisy o nadużyciu prawa przez komornika,
- złożyć wniosek o zastosowanie ograniczenia zajęcia ze względu na sytuację życiową,
- negocjować z wierzycielem plan spłaty, co często wstrzymuje agresywne egzekucje.
To rozwiązania, które nie zawsze działają od razu, ale często pozwalają znacząco zmniejszyć kwotę potrącenia.
Jak ograniczyć zajęcie wynagrodzenia z umowy zlecenia i o dzieło
Największym błędem dłużników jest bierne przyjmowanie decyzji komornika. W rzeczywistości istnieją skuteczne sposoby, aby zmniejszyć zajęcie lub przywrócić środki już przekazane komornikowi.
Wieloletnie doświadczenie naszej kancelarii pokazuje, że w ponad połowie przypadków da się zmienić sposób, w jaki komornik potrąca środki ze „śmieciówki”.
Najskuteczniejsze sposoby ograniczenia zajęcia
- Złożenie wniosku o traktowanie zlecenia jak wynagrodzenia pracowniczego.
- Wniosek o ograniczenie egzekucji ze względu na trudną sytuację życiową.
- Przedstawienie faktów potwierdzających, że jest to jedyne źródło utrzymania.
- Negocjacje z wierzycielem dotyczące planu spłaty.
- Wniosek o zwolnienie środków, jeśli komornik zajął je w całości, ignorując przepisy.
Często wystarczy jedno pismo, aby komornik zmienił sposób potrąceń. Problem w tym, że większość osób nie wie, że w ogóle ma takie prawo.
Co zrobić, jeśli pracodawca przelał komornikowi całość wynagrodzenia
Firmy rozliczające umowy cywilne często nie wiedzą, jak reagować na zajęcia komornicze. W rezultacie przelawają całość wynagrodzenia do komornika, nawet jeśli dłużnik powinien być częściowo chroniony.
Można to jednak odwrócić. Jeśli środki zostały przekazane błędnie, dłużnik ma prawo złożyć wniosek o zwrot nadpłaty, a komornik musi ją oddać, o ile naruszył przepisy.
W Pogromcach Egzekucji mieliśmy niejedną sprawę, w której klient odzyskał nawet kilka tysięcy złotych potrąconych w całości z umowy zlecenia. Kluczowa była szybka reakcja i udowodnienie, że wynagrodzenie stanowiło jego jedyny dochód.
Podsumowanie
Egzekucja z umów zlecenia i o dzieło bywa dużo bardziej dotkliwa niż egzekucja z etatu. Komornik może zająć całe wynagrodzenie, chyba że dłużnik udowodni, że należy mu się ochrona.
Warto pamiętać, że komornicy rzadko informują o możliwych ograniczeniach zajęcia. Liczą na to, że dłużnik nie zna swoich praw i nie złoży odpowiednich wniosków.
Jeśli wynagrodzenie z umowy cywilnej jest Twoim jedynym źródłem dochodu, masz narzędzia, aby to ochronić. Warto działać szybko, zanim komornik zabierze całość kolejnej wypłaty.