Zakupy na raty stały się tak powszechne, że wiele osób nawet nie zastanawia się, kto jest właścicielem telefonu, komputera czy pralki do momentu ich spłaty. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy w drzwiach staje komornik.
To jedna z bardzo częstych sytuacji, z jakimi klienci zgłaszają się do naszej kancelarii antywindykacyjnej – „Czy komornik może zabrać mój telefon na raty, skoro jeszcze go nie spłaciłem?”.
Wbrew pozorom odpowiedź nie jest prosta. Komornik może zająć część takich przedmiotów, ale nie zawsze ma prawo ich sprzedać. Wiele zależy od tego, kto formalnie jest właścicielem rzeczy i jaki rodzaj umowy ratalnej obowiązuje.
Poniżej wyjaśniamy dokładnie, co komornik może zająć, a czego nie, oraz jak bronić się przed zajęciem sprzętu, który jeszcze nie został opłacony w całości.
Czy rzeczy kupione na raty należą do dłużnika?
To pierwsze i najważniejsze pytanie. Wbrew intuicji nie wszystkie rzeczy kupione na raty stają się od razu własnością kupującego.
W niektórych umowach właścicielem jest klient od pierwszego dnia. W innych – dopiero po całkowitej spłacie. Komornik musi ustalić, z którym przypadkiem ma do czynienia, zanim zacznie cokolwiek zajmować.
Dwa modele własności w zakupach ratalnych
Istnieją dwa podstawowe scenariusze:
- Sprzedaż ratalna z przeniesieniem własności od razu – klient jest właścicielem, mimo że płaci w ratach.
- Sprzedaż z zastrzeżeniem własności – własność przechodzi na klienta dopiero po zapłacie ostatniej raty.
To właśnie drugi przypadek daje dłużnikowi dużo mocniejsze narzędzia obrony przed komornikiem.
Czy komornik może zająć telefon, laptop lub AGD kupione na raty?
Komornik może spróbować zająć każdą rzecz, którą znajdzie u dłużnika, jeśli zakłada, że należy ona do niego. Problem w tym, że przy zakupach ratalnych nie zawsze ma rację.
Często dochodzi tutaj do nadużyć. W Pogromcach Egzekucji mieliśmy liczne przypadki, w których komornik próbował zabierać telefony czy sprzęt AGD na raty, mimo że właścicielem nadal był sklep lub bank finansujący zakup. Po naszej interwencji zajęcia były uchylane.
Kiedy komornik może zabrać rzecz kupioną na raty
Komornik ma prawo zająć przedmiot, jeśli:
- Własność przeszła na klienta w momencie zakupu,
- umowa ratalna nie zawiera zastrzeżenia własności,
- przedmiot znajduje się we władaniu dłużnika i wygląda jak jego własność,
- nie istnieją dokumenty potwierdzające, że właścicielem jest sklep lub bank.
W takim przypadku komornik może zająć przedmiot i skierować go do sprzedaży, nawet jeśli raty nadal są niespłacone.
Kiedy komornik NIE może zająć rzeczy kupionej na raty
Najważniejsze: jeśli umowa przewiduje „zastrzeżenie własności rzeczy na rzecz sprzedawcy do czasu spłaty wszystkich rat”, to klient nie jest właścicielem sprzętu.
Komornik nie może więc sprzedać rzeczy, która nie należy do dłużnika. Może co najwyżej ją zabezpieczyć do czasu ustalenia, czyją jest własnością, ale nie może jej zabrać na licytację.
W jakich przypadkach komornik musi odstąpić od zajęcia
Komornik musi odpuścić, jeśli:
- Sprzęt nadal formalnie należy do sklepu lub banku,
- w umowie znajduje się klauzula zastrzeżenia własności,
- dłużnik przedstawi dokumenty zakupu z taką informacją,
- leasing konsumencki obejmuje dany przedmiot (tu komornik również nie ma praw).
Rzeczy będące własnością sklepu czy banku są poza zasięgiem komornika, nawet jeśli znajdują się w mieszkaniu dłużnika.
Co zrobić, jeśli komornik próbuje zająć niespłacony sprzęt?
Najgorsze, co można zrobić, to pozwolić komornikowi zabrać przedmiot, licząc, że „jakoś to będzie”. Sprzęt, który nie jest własnością dłużnika, nie może zostać sprzedany w egzekucji, ale jeśli zostanie zabrany, odzyskanie go trwa tygodniami.
Komornicy często próbują działać szybko, licząc na to, że dłużnik nie zna swoich praw.
Jak bronić się przed niesłusznym zajęciem sprzętu ratalnego
- Przedstawić umowę zakupu z informacją o zastrzeżeniu własności,
- okazać potwierdzenia zapłaconych rat i harmonogram,
- złożyć wniosek o zwolnienie rzeczy spod egzekucji,
- poinformować komornika, że właścicielem jest bank lub sklep,
- wezwać policję, jeśli komornik łamie prawo i ignoruje dowody.
W naszej kancelarii wielokrotnie udawało się zatrzymać zajęcia sprzętu jeszcze na miejscu interwencji – komornicy często wycofują się, gdy przedstawione zostają dokumenty.
Rzeczy na raty a współwłasność – kolejna możliwość obrony
Część umów ratalnych zawiera zapis, że sprzedawca ma „udział” we własności aż do całkowitej spłaty. Oznacza to współwłasność między dłużnikiem a instytucją finansującą.
Komornik nie może sprzedać udziału banku, więc zajęcie jest mocno ograniczone.
Musi ustalić, jaki procent przedmiotu należy do dłużnika i tylko tę część teoretycznie może zająć. W praktyce takie zajęcia są rzadkie, bo udział w telefonie czy pralce jest bezwartościowy.
Co z ratami po zajęciu przedmiotu?
Dłużnik nadal musi spłacać raty, nawet jeśli komornik zabierze sprzęt, o ile umowa nie przenosi odpowiedzialności na stronę trzecią. To scenariusz wyjątkowo bolesny – dłużnik nie ma przedmiotu, ale raty płaci dalej.
Dlatego tak ważne jest, aby reagować od razu i nie dopuścić do zajęcia, jeśli własność nie należy do dłużnika.
Podsumowanie
Komornik może zająć rzeczy kupione na raty tylko wtedy, gdy faktycznie należą do dłużnika. Jeśli własność została zastrzeżona na rzecz sklepu lub banku, komornik nie ma prawa ich sprzedać.
W praktyce komornicy często próbują jednak zajmować sprzęty, licząc na stres i niewiedzę dłużników. W Pogromcach Egzekucji widzieliśmy już dziesiątki takich spraw. W niemal każdym przypadku wystarczyły odpowiednie dokumenty, aby zajęcie zostało uchylone.
Jeśli komornik próbuje zająć telefon, laptop czy AGD na raty, warto działać szybko i pokazać mu umowę. W większości przypadków to wystarcza, aby musiał odstąpić od czynności.